Yün

Yünde yapılan hataların çoğu geri alınamaz. Lif yüzeyindeki pullu yapı, alkali ve mekanik hareketin birlikte arttığı her ortamda birbirine kenetlenir; kumaş çeker, sertleşir ve eski haline dönmez.

Keçeleşme neden geri alınamaz?

Yün lifinin yüzeyi çatı kiremidi gibi üst üste binmiş pullarla kaplıdır. Islak ve hareketli ortamda bu pullar tek yönde kaymaya zorlanır: lifler birbirinin arasına girer ve bir daha ayrılmaz.

Süreci hızlandıran üç etken vardır ve üçü de terbiyede kontrol edilebilir: alkali, sıcaklık ve mekanik hareket. Pamuk için sıradan sayılan bir kasar koşulu yünde birkaç dakikada kalıcı hasar bırakır.

Pratik sonuç: yünde reçete "ne kadar temizler" sorusuna göre değil, "hangi sınırın altında kalır" sorusuna göre kurulur.

Yıkamada hangi sınırlar geçerli?

Yün nötre yakın bölgede ve ölçülü sıcaklıkta yıkanır. Yıkama maddesinin işi, bu dar pencerede yağı ve kiri almaya yetecek emülsiyon gücünü taşımaktır.

Katalogda bu iş özellikli yıkayıcılar ailesine düşer. Yün ve yün karışımları için formüle edilen ürünler, düşük mekanik hareketle iş görecek şekilde kurulur.

Mekanik hareket de reçetenin parçasıdır: flotte oranı yükseltilir, makine devri düşürülür, halat gerilimi azaltılır. Kimyasal seçim bunları telafi etmez.

Karışımda ortak pencere nasıl bulunur?

Yün çoğu zaman tek başına değil, polyester veya poliamitle karışım halinde gelir. Bu durumda iki elyafın koşulları çakışır:

• Polyester ön terbiyede daha sert koşul ister, yün buna dayanmaz.
• Yün için güvenli olan nötr ve ılık ortam, sentetiğin taşıdığı iplik yağını almakta zayıf kalır.

Reçete iki sınırın kesiştiği dar aralıkta kurulur ve ürün seçimi buna göre yapılır. Karışımlar sayfası bu dengeyi ayrıntılandırıyor.

Boyama ve apre

Yün asit boyarmaddeyle, asidik ortamda boyanır. Egalite kontrolü egalizatörlerle yapılır; sıcaklık artışı yavaş tutulur, çünkü hızlı ısıtma hem abraj hem lif hasarı üretir.

Apre tarafında hedef yumuşak ve dolgun bir tuşedir. Yumuşatıcılar bu amaçla kullanılır; ramöz sıcaklığı yünün sarartma sınırının altında tutulur.

Yünde hangi ürün grupları kullanılır?

Yıkama maddeleri, ıslatıcı maddeler, dispersan ve egalize maddeleri, kırık önleyiciler, köpük kesiciler ve apre maddeleri.