Tekstil Boya Fiksatörleri

Fiksatör, yıkamadan sonra kumaşta kalan boyayı yerinde kilitleyerek yaş haslığı yükseltir. Reaktif ve direkt boyada katyonik yapılar, poliamitte anyonik sentanlar kullanılır. Derin Kimya'nın fiksatör grubu iki aile ve 11 üründen oluşur.

Fiksatör ne zaman gerekir?

Reaktif boyama doğru yürüdüğünde boyanın büyük kısmı elyafa kovalent bağlanır ve haslık zaten yeterlidir. Fiksatörün devreye girdiği yer bunun yetmediği durumlardır: koyu turkuaz ve lacivert gibi zor renkler, direkt boyayla çalışılan partiler, ev tekstilinde istenen yüksek yıkama haslığı ve müşterinin standarttan bir kademe yukarısını istediği siparişler.

Poliamitte durum farklıdır. Asit boyalar life iyonik bağla tutunur; bu bağ sıcak ve alkali yıkamada gevşer. Mayo ve çorap gibi ürünlerde renk akması bu yüzden sık görülür ve naylon fiksatörü burada isteğe bağlı bir ek değil, reçetenin parçasıdır.

Fiksatör kimyasal olarak ne yapar?

Direkt ve reaktif boya fiksatörlerinin çoğu katyoniktir. Boya anyonik olduğu için fiksatör molekülü boyayla kumaş yüzeyinde suda çözünmeyen bir tuz oluşturur; boya artık suya geçemez. Bu bir kaplama değil, iyonik bir kilittir.

Naylon fiksatörleri ters mantıkla çalışır. Bunlar anyonik sentanlardır ve poliamit lifin üzerindeki serbest amino uçlarını kapatır. Asit boyanın tutunduğu noktalar bloke edilince, yıkamada boyanın yer değiştirmesi zorlaşır.

Formaldehitli mi, formaldehitsiz mi?

Eski kuşak katyonik fiksatörlerin bir kısmı formaldehit kondenzasyon ürünüdür ve kumaşta serbest formaldehit bırakabilir. Bu, markaların kısıtlı madde listelerinde başlıklardan biridir ve ev tekstilinde, bebek ve çocuk giyiminde doğrudan reddedilme sebebi olur.

Formaldehitsiz fiksatörler bu kısıtı kaldırır. Haslık katkısı reçeteye göre değişir ve dozajın yeniden ayarlanmasını gerektirebilir; karar müşterinin test protokolüyle birlikte verilir.

Formaldehitsiz bir fiksatörün reaktif ve direkt boyada haslığa ne kattığı formaldehitsiz fiksatör seçimi yazısında ele alınıyor.

Fiksatör hangi haslığı yükseltir?

Katkı esas olarak yıkama ve su haslığındadır; fiksatör suya geçebilecek boyayı yerinde tuttuğu için bu iki testte ölçülebilir bir iyileşme görülür. Ter haslığında da benzer bir katkı beklenir, çünkü mekanizma yine boyanın sıvıya geçmesini engellemektir.

Sürtme haslığı farklı çalışır. Kuru sürtmede belirleyici olan yüzeyde mekanik olarak duran boya miktarıdır; fiksatör bunu azaltmaz, hatta kötü zamanlanırsa artırır. Işık haslığında ise bazı katyonik fiksatörler bir miktar düşüşe yol açabilir ve açık renklerde bu düşüş fark edilir hale gelir.

Fiksatör uygulanırken nelere dikkat edilir?

1. Yıkama bitmeden fiksatör konmaz. Bağlanmamış boya yüzeyde dururken fiksatör uygulanırsa bu boya kumaşa kilitlenir, sürtme haslığı düşer.
2. pH doğru ayarlanır. Katyonik fiksatörler genellikle hafif asidik ortamda çalışır; naylon fiksatörleri için asidik pH zaten şarttır.
3. Anyonik kalıntı temizlenir. Kumaşta kalan anyonik yıkama sabunu katyonik fiksatörle çökelti verir ve leke bırakır.
4. Tuşe kontrol edilir. Katyonik fiksatör kumaşı sertleştirebilir; yumuşatıcı dozajı buna göre gözden geçirilir.

Ürün bazlı dozaj, pH ve süre değerleri ürün sayfalarında verilir: müşteriden bekleniyor.