Islatıcı seçimi: noniyonik, anyonik ve merserize ıslatıcı farkı

Islatıcı banyoda ne yapıyor?

Ham pamuğun yüzeyinde doğal mum, pektin ve yağ vardır. Bu tabaka suyu iter. Kumaş flotteye girdiğinde su, lifler arasındaki havanın yerini alamaz. Dokuma mamulde haşıl filmi aynı yönde çalışır.

Islatıcı suyun yüzey gerilimini düşürür ve flottenin bu engelin arkasına geçmesini sağlar. Ön terbiyede ıslatma kendi başına bir adım değil, diğer bütün adımların ön koşuludur.

Eksik ıslanmanın bedeli iki adım sonra ödenir. Enzim nişastaya her yerde aynı anda ulaşmaz, peroksit eşit nüfuz etmez, boyamada enine bant ya da bulutlanma çıkar. Boyahane o noktada boya reçetesini ve egalizatörü tartışır, oysa hata ön terbiyede yapılmıştır.

Derin Kimya'nın ıslatıcı maddeler grubu, aynı işi farklı iyonik karakterlerle yapan ailelere ayrılır. Seçim de bu ailelerden hangisinin sizin flottenize uyduğuna bakarak yapılır.

İyonik karakter neden ilk soru?

Bir yüzey aktifin suda çözünmesini sağlayan grup, aynı zamanda onun banyodaki sınırını çizer. Noniyonik yapı çözünürlüğünü yüksüz bir etoksil zincirinden alır; anyonik yapı negatif yüklü bir gruptan alır.

Bu fark, ürünün alkaliye, elektrolite, sert suya ve flottedeki diğer kalemlere karşı davranışını belirler. Dozaj bu karardan sonra gelen bir sorudur.

Pratikte seçim ıslatma hızıyla değil, flottenin geri kalanıyla yapılır. Reçetede katyonik bir yumuşatıcı ya da fiksatör varsa anyonik ıslatıcı onunla çöker. Banyoda kostik ve tuz varsa noniyonik ürün bulutlanma noktasının altına iner ve faz ayırır.

Tablodaki enzim uyumu sütunu bir sınıf eğilimidir, ürün garantisi değildir. Enzimle aynı banyoya girecek her ıslatıcı, o enzimle birlikte laboratuvarda denenir.

Noniyonik ıslatıcı nerede öne geçer?

Üç yerde. Birincisi enzimli banyolar. Noniyonik yapıların protein üzerindeki etkisi anyoniklere göre daha ılımlıdır; enzimatik haşıl sökme banyosunun ıslatıcısı bu yüzden genellikle bu aileden seçilir. O banyo zaten nötre yakın çalışır, dolayısıyla anyonik bir ürünün alkali dayanımı orada bir kazanç getirmez.

İkincisi katyonik bir ürünle aynı banyoda çalışmak. Katyonik yumuşatıcı, fiksatör ve bazı egalizatörler noniyonik ıslatıcıyla çökelti vermez.

Üçüncüsü sert su. Yükü olmadığı için kalsiyum ve magnezyumla çözünmeyen tuz oluşturmaz. Su sertliği mevsime göre kayan bir işletmede bu, parti tekrarlanabilirliği demektir.

Aile içinde ikinci bir ayrım daha var. Kısa etoksil zincirli tipler hızlı ıslatır ama kir taşıma kapasitesi sınırlıdır. Uzun zincirli tipler daha iyi yıkar ve iplik yağını flottede tutar; karşılığında ıslatma hızı düşer, köpük eğilimi artar. Ön yıkamada ikinci grup, kasar öncesi ıslatmada birinci grup işe yarar.

Sınırı bulutlanma noktasıdır. Çözelti ısıtıldıkça belli bir sıcaklıkta bulanır, molekül suyla bağını kaybeder ve ürün ayrı bir faz oluşturmaya başlar. En yüksek ıslatma gücü genellikle bu noktanın hemen altında elde edilir, ama flotteye giren her elektrolit noktayı aşağı çeker. Laboratuvar denemesi bu yüzden yumuşak suda değil, gerçek flotte bileşimiyle kurulur.

Anyonik ıslatıcı neden kasarın ıslatıcısı?

Negatif yüklü grup, sıcaklıktan ve alkaliden etoksil zinciri kadar etkilenmez. Ürünün bulutlanma noktası diye bir sınırı yoktur ve kostikli flottede çözünür kalır.

Pişirme ve kasar banyoları bu yüzden anyonik ıslatıcıların yeridir. Islatma hızı da genellikle yüksektir. Kontinü ön terbiye hattında doygunlaştırma ünitesindeki temas süresi saniyelerle ölçülür; orada hız diğer bütün ölçütlerin önüne geçer.

Zaafı sert sudur. Anyonik grup kalsiyum ve magnezyumla çözünmeyen tuz verir. Oluşan çökelti hem ıslatıcının aktif maddesini flotteden çeker hem kumaşta leke bırakır. Çözüm ürünü değiştirmek değil, suyu hazırlamaktır: flotteye iyon tutucu girer ve dozajı su analizine göre kurulur.

İkinci zaafı köpüktür. Fular teknesinde ve kontinü doygunlaştırmada bu genellikle sorun olmaz. Jet ve overflow makinesinde ise flotte dolaşımını bozacak seviyeye çıkabilir. O durumda ya düşük köpüklü bir tip seçilir ya da reçeteye köpük kesici girer; köpük kesici eklendiğinde ıslatma gücüne etkisi ayrıca ölçülür.

Merserize ıslatıcısı neden ayrı bir ürün?

Merserizasyonda pamuk, gergin halde konsantre kostik çözeltisinden geçer. Lif kesiti şişer ve yuvarlaklaşır; parlaklık, boya alma kapasitesi ve boyut kararlılığı yükselir. Hepsinin koşulu kostiğin lifin içine hızlı ve eşit girmesidir.

Kostik çözeltisi tek başına kötü bir ıslatma ortamıdır. Yüzey gerilimi yüksektir ve ham pamuğun mumlu yüzeyini hızlı aşamaz.

Buradaki kostik derişimi diğer bütün ön terbiye banyolarının üstündedir; sektör bunu Baumé derecesiyle ifade eder. Bu bir sınıf koşuludur, ürün değeri değildir. O derişimde sıradan bir noniyonik faz ayırıp çözeltinin üstünde toplanır, anyonik yapıların bir bölümü tuz halinde çöker. Merserize ıslatıcısı ailesinin varlık nedeni budur: aranan ilk özellik ıslatma hızı değil, elektrolit dayanımıdır.

Köpük burada ayrı bir başlıktır. Merserize hattı kontinüdür ve çözelti sürekli sirküle eder; köpük taşan kostik demektir. Taşan kostik kimyasal kaybı ve güvenlik sorunudur, ayrıca köpük tabakası kumaşın çözeltiyle temasını bozar ve eşitsizlik yaratır.

Merserizasyon kusuru çıplak gözle her zaman görünmez; kumaş boyandığında enine bant olarak çıkar. Hat çıkışından numune alıp baryum aktivite sayısını ölçmek, sorunu boyamadan önce yakalar.

Karışım ve kombine ürün ne zaman mantıklı?

Noniyonik ve anyonik yapılar farklı yerlerde tökezler. Karışım ürünler bu iki zaafı birbirine karşı dengeler: anyonik bileşen alkali ve elektrolit dayanımını yukarı taşır, noniyonik bileşen sert su hassasiyetini ve köpüğü kırar.

Kombine ürünler bir adım daha ileri gider; ıslatma, emülsiyonlaştırma, dispersiyon ve alkali dayanımını tek formülasyonda toplar. Kazanç reçetenin sadeleşmesidir: daha az kalem, daha az dozaj hattı, daha az tartım hatası.

Bedeli de belli. Uç koşulda uzmanlaşmış ürün öne geçer. Ayrıca emülsiyonlaştırma ve dispersiyon gücünü yukarı çeken yapılar köpüğü de yukarı çeker; kombine bir üründe makinenin köpük toleransı, işlev listesinden önce sorulur.

Karışım ve kombine ürünlerin yeri bu tablonun orta satırlarıdır. En alt satır onların işi değildir.

Islanma nasıl ölçülür?

Gözle kontrol ölçüm değildir. Kumaşın ıslandığını görmek, aynı kumaşın her yerinde aynı hızda ıslandığını göstermez.

Boyahanede kullanılan yöntem damla testidir:

1. Numuneyi hafif gergin bir çerçeveye yerleştir. Gevşek kumaşta damla yayılır ve okuma kayar.
2. Sabit bir yükseklikten tek damla su bırak.
3. Damlanın parlaklığını kaybedip tamamen emildiği süreyi kronometreyle ölç.
4. Ölçümü kumaşın baş, orta ve son bölgesinde tekrarla. Tek noktadan okuma eşitsizliği göstermez.
5. En uzun süreyi parti değeri say ve parti kartına yaz.

Ürünleri birbiriyle karşılaştırmak için batma süresi testi kullanılır: standart bir kumaş diski çözelti yüzeyine bırakılır ve tamamen batması için geçen süre ölçülür. Karşılaştırmanın geçerli olması için su sertliği, sıcaklık ve flotte bileşimi sabit tutulur. Bu üçü değişkense test ıslatıcıyı değil banyoyu ölçer.

Kabul sınırını işletme kendi kumaş grubunda belirler. Sık dokunmuş ağır bir gabardin ile ince bir örme aynı süreyi tutmaz; bu yüzden tek bir genel değer verilmez. Ürün bazlı dozaj ve çalışma koşulları ürünün TDS'inde verilir, reçeteye girecek değer ise numuneyle işletme koşulunda belirlenir.

Ne ters gider?

Islatıcı katyonik bir ürünle buluşur. Anyonik ıslatıcı ile katyonik yumuşatıcı aynı flottede çöker. Sonuç ne ıslatma ne yumuşaklıktır; kumaşta yağımsı leke, makinede kalıntı kalır. Aynı sonuç, ön terbiye sonrası durulama eksik yapıldığında bitim banyosunda da çıkar.

Noniyonik ürün elektrolit altında ayrışır. Reçeteye kostik veya tuz eklendiğinde bulutlanma noktası düşer. Ürün işlem sıcaklığına varmadan ayrışır ve ıslatma gücünü kaybeder. Belirtisi şudur: aynı reçete düşük sıcaklıkta çalışır, sıcaklık yükseltildiğinde çalışmaz.

Dozaj flotte oranı değişmeden taşınır. Çektirmede bir flotte oranında doğrulanmış dozaj, başka bir oranda aynı etkiyi vermez. Fularda ise kumaşın taşıdığı ıslatıcı miktarını sıkma basıncı belirler; basınç değişince operatör farkında olmadan dozajı değiştirir.

Köpük kesici ıslatıcıyı da kesiyordur. Köpük kesiciler yüzey aktif filmini bozarak çalışır ve bu etki ıslatıcıya da uzanabilir. İki ürün birlikte denenir; ayrı ayrı onaylanmaları bir şey kanıtlamaz.

Sert su sonucu parti bazında değiştirir. Kuyu suyunun sertliği mevsime göre kayar. İyon tutucu dozajını sabit tutan bir reçete, aynı ıslatıcıyla farklı sonuç verir ve suç ürüne yazılır.