Pamuk

Pamuk terbiyenin en uzun yolunu izler. Haşıl sökmeden apreye kadar geçtiği her banyoda ayrı bir yardımcı kimyasal devreye girer ve bir adımdaki eksik iş, sonraki adımda hata olarak görünür.

Pamukta hangi aşamada ne kullanılır?

Pamuk dokuma ve örme olarak iki farklı yoldan gelir, ama kimyasal iş sırası büyük ölçüde aynıdır:

1. Haşıl sökme — dokumada çözgüye verilen nişasta veya sentetik haşıl kumaştan alınır. Haşıl sökme enzimleri bu işi nişastayı parçalayarak yapar; alkali yol elyafa daha serttir.
2. Kasar (ağartma) — doğal renk maddesi ve pektin peroksitle giderilir. Banyoda iyon tutucu ve peroksit stabilizatörü birlikte çalışır.
3. Peroksit giderme — boyamadan önce kalıntı peroksit sıfırlanır. Katalaz enzimi bunu tek bir durulamada yapar.
4. Biyoparlatma — yüzeydeki mikro tüyler asit selülazla kesilir; kumaş daha temiz ve daha az boncuklanan bir yüzey kazanır.
5. Boyama — reaktif boyarmadde, tuz ve alkali. Kırık ve egalite bu adımda belirlenir.
6. Ard yıkama — hidrolize boya kumaştan alınır. Reaktif yıkama sabunları burada çalışır.
7. Apre — tuşe yumuşatıcı ve silikonla kurulur.

Su sertliği neden pamukta daha çok konuşulur?

Pamuk alkali ve peroksitle çalışır. Sert suda kalsiyum ve magnezyum iyonları peroksidin bozunmasını hızlandırır; peroksit beyazlatma yapmadan harcanır ve elyaf üzerinde noktasal zarar bırakır. Aynı iyonlar boyama banyosunda boyarmaddeyle tuz oluşturup abraja da yol açar.

Bu yüzden kasar flottesinde iyon tutucu ve stabilizatör birlikte seçilir. İkisi aynı iş değildir: iyon tutucu metali bağlar, stabilizatör peroksidin bozunma hızını düzenler. Birinin fazlası diğerinin işini bozabilir; ayrıntısı iyon tutucu ve peroksit stabilizatörü seçimi yazısında.

Biyoparlatmada mukavemet nerede kaybedilir?

Selülaz, pamuğun kendisini de kesebilen bir enzimdir. Yüzeydeki tüyü alırken lif gövdesine de dokunur; iş bittiğinde enzimin durdurulmuş olması gerekir.

Sahada en sık yapılan hata inaktivasyonu atlamaktır. Enzim durdurulmadığında reaksiyon sonraki banyoda, kimsenin izlemediği bir sıcaklıkta devam eder ve mukavemet kaybı ölçülenin üstüne çıkar. Bunun nedeni ve kontrolü asit selülaz ile antipilling ve enzim inaktivasyonu yazılarında anlatılıyor.

Reaktif boyamadan sonra yıkama neden bu kadar uzun?

Reaktif boyarmaddenin bir bölümü lifle bağ kurmaz, suyla tepkimeye girip hidrolize olur. Bu kısım kumaşın içinde kalır ve yıkanmadığı sürece yaş sürtme haslığını aşağı çeker.

Ard yıkamanın işi bu hidrolize boyayı almaktır ve sıcak durulama tek başına yetmez: boya kumaştan çıkar, banyoda kalır, sıcaklık düşünce geri çöker. Yıkama sabunu çözünen boyayı banyoda tutarak geri çökmeyi engeller. Ayrıntı: reaktif boyamadan sonra yıkama.

Örme pamukta kırık neden daha sık görülür?

Örme kumaş halat halinde çalışır ve jet makinesinde aynı kat yeri tekrar tekrar aynı noktadan geçer. Ağır gramajlı ve merserize edilmiş kumaşlarda iz kalıcı olur. Kırık önleyiciler kumaşın kayganlığını artırarak katın hep aynı yerden oluşmasını engeller; makine devri ve flotte oranı da aynı ölçüde belirleyicidir.

Pamukta hangi ürün grupları kullanılır?

Katalogda pamuk için en çok kullanılan gruplar: enzimler, ıslatıcı maddeler, iyon tutucular ve stabilizatörler, yıkama maddeleri, kırık önleyiciler, fiksatörler ve apre maddeleri.